Adaptogeny na stres – czy pomagają?

Trudności z zasypianiem, bóle brzucha, niestrawność, nadmierna potliwość, rozdrażnienie, problemy z koncentracją – jeśli kiedykolwiek zdarzyło Ci się zdawać egzamin na prawo jazdy, uczestniczyć w rozmowie rekrutacyjnej lub zapomnieć o wysłaniu ważnych dokumentów w terminie, prawdopodobnie doskonale znasz te objawy.

Czy stres jest zły? Nie zawsze! To naturalna reakcja obronna organizmu. Umiarkowany stres mobilizuje do działania i wspiera adaptację, ale w nadmiarze może negatywnie wpływać na zdrowie.

Nie bez powodu bywa nazywany „cichym zabójcą”. Przewlekły stres zwiększa ryzyko wielu schorzeń, w tym chorób sercowo-naczyniowych i metabolicznych, a także obniża komfort życia, utrudnia realizację celów i blokuje rozwój osobisty.

Jak sobie z nim radzić? Sprawdzamy, czy adaptogeny mogą pomóc w łagodzeniu skutków stresu i wspieraniu organizmu w trudnych sytuacjach.

Dlaczego się tak stresujemy?

Dopiero na przełomie XX i XXI wieku stres zaczął być nazywany „chorobą cywilizacyjną”. Jego przyczyny są związane głównie z współczesnym stylem życia i zmianami w otoczeniu:

• społeczno-demograficznymi – szybki rozwój miast, zmiana struktury rodzinnej, presja w pracy i w edukacji;
• geopolitycznymi – konflikty, migracje, poczucie niestabilności;
• klimatycznymi – ekstremalne zjawiska pogodowe i zagrożenia środowiskowe.

Żyjemy coraz intensywniej, mamy coraz więcej obowiązków i oczekiwań wobec siebie. Nic dziwnego, że wielu z nas czuje się przytłoczonych, rozdrażnionych i zniechęconych.

Stresu nie wolno lekceważyć! Dlaczego jest tak niebezpieczny? Przewlekły stres może przyczyniać się do rozwoju wielu chorób, m.in.:

• zespołu jelita drażliwego,

• miażdżycy,

• otyłości,

• zaburzeń lękowych i depresji,

• w niektórych przypadkach – zwiększonego ryzyka nowotworów.

Stres osłabia układ odpornościowy – im bardziej się stresujemy, tym częściej łapiemy infekcje, np. grypę, przeziębienie czy opryszczkę. A im częściej chorujemy, tym większe napięcie psychiczne… powstaje błędne koło.

Długotrwały stres obciąża także układ nerwowy i może nasilać objawy chorób autoimmunologicznych, takich jak atopowe zapalenie skóry czy Hashimoto. Może też prowadzić do dolegliwości somatycznych – bólów głowy, stawów czy brzucha, które nie zawsze mają wyraźne podłoże medyczne.

Poszukiwanie przyczyn kolejnych nietypowych dolegliwości staje się z kolei kolejnym źródłem stresu…

Jak walczyć ze stresem?

Zwalczanie stresu może przebiegać w różny sposób, w zależności od stanu pacjenta. U jednych konieczna będzie psychoterapia i leczenie farmakologiczne. Innym wystarczy zmiana stresującej pracy, otoczenia lub trybu życia.

W medycynie stres definiowany jest jako nagłe zaburzenie równowagi organizmu. Człowiek, który odczuwa chroniczny stres, nie potrafi wrócić do stanu homeostazy. Żyje w ciągłym napięciu, jest nieustannie gotowy do walki lub ucieczki. To szalenie wyniszczające.

Adaptogeny na stres – jak działają w naszym organizmie?

Za reakcję stresową odpowiadają układ nerwowy, odpornościowy oraz układ gruczołów dokrewnych. Adaptogeny mają normalizujący wpływ na organizm. Choć wciąż nie znamy wszystkich mechanizmów ich działania, sporo już o nich wiemy.

Adaptogeny:

• Regulują oś HPA

Składniki aktywne adaptogenów oddziałują na receptory mózgowe, regulując uwalnianie hormonów z przysadki mózgowej i podwzgórza. Dzięki temu nadnercza nie produkują nadmiernych ilości adrenaliny, co pozwala organizmowi zachować równowagę w sytuacjach stresowych.

• Wpływają na białka szoku termicznego HSP70

Białka HSP70 odpowiadają za utrzymanie prawidłowej homeostazy komórek i uczestniczą w naprawie białek uszkodzonych przez stres lub czynniki środowiskowe. Substancje zawarte w adaptogenach mogą regulować wytwarzanie HSP70, wspierając odporność organizmu na stres.

• Wpływają na neuropeptyd Y (nazywany także „NPY”)

NPY to neuroprzekaźnik obecny m.in. w podwzgórzu, który wpływa na indywidualną reakcję organizmu na stres.

Wielu badaczy uważa, że stosowanie adaptogenów w chorobach związanych ze stresem jest uzasadnione. Potwierdzają to zarówno doświadczenia osób je stosujących, jak i badania laboratoryjne.

Jakie adaptogeny na stres?

Czujesz rozdrażnienie i niepokój? Masz wrażenie, że wszystko Cię przerasta?

Adaptogeny są stosowane w tradycyjnej medycynie ludowej od setek lat. Adaptogeny nie powodują skutków ubocznych i nie uzależniają, dzięki czemu są dobrze tolerowane przez większość osób.

Warto je rozważyć u osób zmagających się z silnym stresem. Każdy adaptogen, poza wsparciem organizmu w reakcjach stresowych, ma dodatkowo inne właściwości – oto kilka z nich:

Ashwagandha (witania ospała) – pomaga obniżyć poziom kortyzolu, wspiera układ nerwowy i poprawia odporność psychiczną.

Cytryniec chiński (Schisandra chinensis) – wzmacnia odporność na stres, poprawia koncentrację i wspiera funkcje wątroby.

Różeniec górski (Rhodiola rosea) – łagodzi zmęczenie fizyczne i psychiczne, poprawia samopoczucie oraz wytrzymałość organizmu.

Szczodrak krokoszowaty (Astragalus membranaceus) – wspiera odporność organizmu, pomaga w utrzymaniu energii i wspomaga funkcje poznawcze.

Maca – wpływa na równowagę hormonalną, wspiera witalność i energię.

Shatavari (Asparagus racemosus) – wspiera równowagę hormonalną, działa tonizująco.

Gotu kola (Centella asiatica) – wspiera pamięć i funkcje poznawcze, poprawia mikrokrążenie i wspiera regenerację układu nerwowego.

Święta bazylia (Tulsi) – wspiera zdrowie układu odpornościowego.

Pamiętaj, że stres nie powinien kontrolować Twojego życia. Choć powrót do stanu równowagi nie zawsze jest prosty, poprawa komfortu życia jest możliwa, nawet u osób, które od lat zmagają się z nadmiernym napięciem.

Informacje zawarte na blogu nie powinny być wykorzystywane lub traktowane jako porada medyczna.