Jednym z częstszych pytań pojawiających się w kontekście adaptogenów jest to, czy można je bezpiecznie stosować podczas przyjmowania antykoncepcji hormonalnej.
Nie jest to zaskakujące – skuteczność antykoncepcji hormonalnej może być obniżona przez wiele czynników, takich jak niektóre leki (np. antybiotyki, leki przeciwdepresyjne), zioła (np. dziurawiec) czy nawet określone produkty spożywcze, w tym sok grejpfrutowy.
Warto również pamiętać, że antykoncepcja hormonalna występuje w różnych formach. Przez wiele lat najczęściej stosowane były tabletki dwuskładnikowe oraz plastry, natomiast obecnie coraz więcej kobiet decyduje się na hormonalne wkładki wewnątrzmaciczne.
Jeśli chodzi o łączenie adaptogenów z antykoncepcją hormonalną, należy podkreślić, że nie ma obecnie dostępnych badań naukowych, które jednoznacznie oceniałyby takie interakcje. Brak danych nie oznacza jednak automatycznie, że połączenie to jest niebezpieczne – raczej wskazuje na ograniczenia aktualnej wiedzy naukowej w tym obszarze.
Na podstawie obserwacji praktycznych nie odnotowano, aby klasyczne adaptogeny stosowane w zalecanych dawkach wpływały negatywnie na skuteczność antykoncepcji hormonalnej. Należy jednak zawsze zachować ostrożność i indywidualne podejście.
Shatavari a antykoncepcja hormonalna
Najwięcej wątpliwości budzi stosowanie shatavari (Asparagus racemosus), czyli rośliny tradycyjnie wykorzystywanej w ajurwedzie jako wsparcie dla żeńskiego układu rozrodczego i płodności.
W tym przypadku sytuacja jest bardziej złożona.
Przede wszystkim warto zaznaczyć, że syntetyczne hormony zawarte w antykoncepcji hormonalnej działają znacznie silniej niż preparaty roślinne. Nie ma więc podstaw, aby zakładać, że shatavari samo w sobie mogłoby „zniwelować” działanie antykoncepcji i doprowadzić do utraty ochrony przed ciążą.
Jednocześnie jednym z mechanizmów działania shatavari jest regulacja gospodarki hormonalnej. Antykoncepcja hormonalna działa natomiast poprzez sztuczną podaż hormonów, co z definicji zmienia fizjologiczną regulację cyklu.
Część kobiet sięga po shatavari z powodu obniżonego libido, zatrzymywania wody w organizmie czy pogorszonego samopoczucia przed miesiączką. Objawy te należą do częstych działań niepożądanych antykoncepcji hormonalnej. W takiej sytuacji należy jednak mieć świadomość, że shatavari może nie być w stanie skutecznie zniwelować tych dolegliwości, jeśli ich główną przyczyną jest stosowanie hormonów syntetycznych.
Czy jednoczesne stosowanie shatavari i antykoncepcji hormonalnej ma sens?
Niekoniecznie jest to połączenie pozbawione sensu. Shatavari, poza wpływem na układ rozrodczy, wykazuje także inne właściwości przypisywane adaptogenom – może wspierać ogólną witalność, pracę układu pokarmowego, jakość snu oraz procesy regeneracyjne organizmu.
Efekty te są jednak indywidualne i nie zawsze będą odczuwalne w takim samym stopniu u każdej osoby.
[👉 Dowiedz się więcej o Królowej i sprawdź opinie kobiet, które miały okazję ją stosować]

Kiedy nie łączyć shatavari z antykoncepcją hormonalną?
Szczególną ostrożność powinny zachować kobiety z tendencją do hiperestrogenizmu, czyli dominacji estrogenowej. Shatavari zawiera naturalne fitoestrogeny.
Fitoestrogeny to związki roślinne, które swoją budową przypominają estrogeny i mogą wiązać się z receptorami estrogenowymi, wykazując działanie zbliżone do naturalnych żeńskich hormonów płciowych.
Większość metod antykoncepcji hormonalnej zawiera estrogen (wyjątkiem są m.in. minipigułki zawierające wyłącznie progestagen).
Połączenie syntetycznych hormonów z dodatkowymi fitoestrogenami może u niektórych kobiet sprzyjać nasileniu objawów związanych z dominacją estrogenową.
Do możliwych objawów podwyższonego poziomu estrogenu należą m.in.:
- obniżone libido,
- bóle głowy,
- wypadanie włosów,
- uczucie zimnych dłoni i stóp,
- przewlekłe zmęczenie i trudności z koncentracją,
- bolesne miesiączki.
Również nasilony zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS) może wskazywać na zaburzenia równowagi estrogenowej, zwłaszcza jeśli objawy nie ustępują w drugiej fazie cyklu.
W przypadku podejrzenia hiperestrogenizmu rozsądnym rozwiązaniem może być rezygnacja z shatavari na rzecz adaptogenów, które nie wykazują aktywności estrogenopodobnej. Warto również skonsultować się z lekarzem i rozważyć wykonanie badań hormonalnych w odpowiednich dniach cyklu.
Jak łączyć przyjmowanie adaptogenów z tabletkami antykoncepcyjnymi?
Przy stosowaniu doustnych tabletek antykoncepcyjnych zaleca się zachowanie co najmniej 4-godzinnego odstępu pomiędzy przyjęciem adaptogenu a tabletką. Dłuższy odstęp może dodatkowo zmniejszyć ryzyko ewentualnej konkurencji w procesie wchłaniania (np. adaptogeny rano i w południe, tabletka wieczorem).
W przypadku plastrów, zastrzyków hormonalnych oraz wkładek wewnątrzmacicznych pora przyjmowania adaptogenów nie ma istotnego znaczenia.
Zioła których należy bezwzględnie unikać podczas stosowania antykoncepcji hormonalnej:
- dziurawiec
- dzięgiel chiński
- senes (ze względu na właściwości przeczyszczające)
- kava kava

Źródła (kliknij, aby rozwinąć)
[1] Rietjens IMCM, Louisse J, Beekmann K. The potential health effects of dietary phytoestrogens. Br J Pharmacol. 2017;174(11):1263-1280. doi:10.1111/bph.13622
[2] Hu Z, Yang X, Ho PC, Chan SY, Heng PW, Chan E, Duan W, Koh HL, Zhou S. Herb-drug interactions: a literature review. Drugs. 2005;65(9):1239-82. doi: 10.2165/00003495-200565090-00005. PMID: 15916450.
[3] Valmiro, D.J., Pinto, L.M., Barbosa, L.N., Araújo, L.B.C. de . and Gonzaga, R.V. 2021. Drug interactions between herbal medicines and oral contraceptives. Research, Society and Development. 10, 13 (Oct. 2021), e372101321331. DOI:https://doi.org/10.33448/rsd-v10i13.21331.