Gotu kola (centella asiatica) – właściwości i działanie

Gotu kola to adaptogen, często nazywany „ziołem długowieczności”. Pomaga utrzymać jasność umysłu do późnych lat życia i wspiera utrzymanie sprawności organizmu.

Co to jest gotu kola (centella asiatica)?

Występowanie i charakterystyka rośliny

Tradycyjne zastosowanie

Zarówno w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej jak i w indyjskiej ajurwedzie uznawana jest przede wszystkim za środek wspierający zdolności umysłowe, takie jak pamięć, koncentracja, uważność czy predyspozycje intelektualne. Ponadto stosuje się ją w celu przyspieszenia regeneracji organizmu – ma pozytywny wpływ na gojenie się ran, z czego według przekazów mogły korzystać również zwierzęta ocierające się o liście gotu koli w runie leśnym.

Wąkrotkę spożywano także jako środek wspierający zachowanie witalności wraz z wiekiem, a Chińczycy określali ją mianem „fontanny młodości”. Herbatę z gotu koli tradycyjnie pija się również w kręgu praktykujących tai-chi (chińska sztuka walki i jednocześnie forma medytacji w ruchu, uprawiana dla zdrowia i długowieczności).

Gotu kola – jakie ma działanie i właściwości? Badania i opinie naukowców

Wzmocnienie zdolności umysłowych i układu nerwowego

Gotu kola może korzystnie wpływać na substancję białą i szarą – podstawowe składniki ośrodkowego układu nerwowego. Dalekowschodni zielarze od wieków stosują gotu kolę jako środek na poprawę koncentracji, zdolności uczenia się oraz siły intelektu.

Dla sportowców i osób przepracowanych

Poprawa zdolności umysłowych to tylko jedna z korzyści zdrowotnych, jakie można stosunkowo szybko dostrzec. W rzeczywistości adaptogen ten bywa opisywany jako substancja wspierająca funkcjonowanie całego układu nerwowego, co oznacza, że może wpływać nie tylko na sferę poznawczą, ale także na zdolność organizmu do radzenia sobie z obciążeniami fizycznymi.

Intensywny trening na siłowni to nie tylko wysiłek dla mięśni, ale także dla układu nerwowego, którego komórki uczestniczą w pobudzaniu mięśni do pracy. Z tego powodu gotu kolę stosuje się m.in. jako składnik suplementów diety przeznaczonych dla osób aktywnych fizycznie, w tym sportowców.

Gotu kola a nerwy, stany lękowe i obniżony nastrój

W podobny sposób wpływ gotu koli może korzystnie odciskać się na kondycji psychicznej. Dzięki obecności substancji wpływających na funkcjonowanie neuronów może ona sprzyjać łagodzeniu stanów lękowych oraz działać kojąco na układ nerwowy.

Wąkrotka pomaga również zwiększyć odporność organizmu na stres. Ściśle wiąże się z tym możliwość łagodzenia obniżonego nastroju czy gwałtownych wahań emocjonalnych, na co wskazują badania prowadzone nad tą rośliną.

Działanie przeciwzapalne

Pozytywny wpływ gotu koli na predyspozycje umysłowe wiąże się również z jej właściwościami antyoksydacyjnymi. Fenole obecne w tej roślinie są silnymi przeciwutleniaczami, neutralizującymi wolne rodniki, co może mieć znaczenie w profilaktyce chorób nowotworowych.

Ponadto badania wskazują, że gotu kola może korzystnie wpływać na przebieg łuszczycy (choroby autoimmunologicznej) poprzez spowolnienie związanej z nią nadprodukcji komórek skóry.

Chociaż powstanie stanu zapalnego jest naturalną reakcją organizmu na infekcje i uszkodzenia tkanek, jego przewlekłe utrzymywanie może prowadzić do chorób o podłożu autoimmunologicznym. Korzystne działanie gotu koli polega na tym, że może ona redukować przewlekłe stany zapalne, które są coraz częstszą przypadłością i przyczyniają się do obniżenia ogólnej odporności organizmu.

Regeneracja organizmu – wpływ na rany, rozstępy oraz bolące stawy

Według legendy ludzie po raz pierwszy zwrócili uwagę na niezwykłe właściwości gotu koli, gdy zauważyli, że ranne tygrysy ocierają się o nią, aby przyspieszyć regenerację urazów. Stąd wzięła się popularna na Wschodzie nazwa potoczna rośliny – trawa tygrysia.

Wyjątkowe właściwości regeneracyjne gotu koli znajdują potwierdzenie we współczesnych badaniach. Zawarte w roślinie saponiny (asiaticasoide oraz tzw. kwas azjatycki) wspierają zdrowie skóry i stymulują produkcję kolagenu. Dzięki temu gotu kola może korzystnie wpływać na gojenie się ran (w tym ograniczać powstawanie blizn przerostowych), a także pomagać w redukcji zmarszczek, cellulitu czy rozstępów.

Ponadto badania wskazują, że roślina może wspierać leczenie poważniejszych problemów, takich jak łuszczyca, owrzodzenia (w tym wrzody żołądka) czy oparzenia. Istnieją również przesłanki, że preparaty zawierające składniki gotu koli mogą łagodzić atopowe zapalenie skóry.

Działanie to odnosi się także do regeneracji tkanek wewnętrznych, ponieważ roślina wspomaga odbudowę tkanki łącznej, będącej istotną częścią organizmu. Kolagen, wspomniany wcześniej, jest szczególnie ważny dla utrzymania sprawności i zdrowia stawów, chrząstek oraz kości.

Wsparcie dla układu krwionośnego

Kolagen odpowiada nie tylko za jędrną skórę i sprawne stawy. Jest jednym z podstawowych białek budujących ludzki organizm (głównym składnikiem tkanki łącznej), dlatego wspieranie jego produkcji może przynosić korzyści także dla innych układów i narządów.

Badania wykazały, że pobudzenie produkcji kolagenu może prowadzić do obniżenia ciśnienia krwi oraz przeciwdziałać powstawaniu obrzęków.

Inne badania wskazują, że jeden ze składników gotu koli może pomagać w zapobieganiu powstawania zakrzepów w krwioobiegu.

Utrzymanie sprawności układu krwionośnego jest współcześnie szczególnie istotne. Choroby sercowo-naczyniowe są główną przyczyną zgonów w krajach rozwiniętych i znacząco pogarszają komfort życia milionów ludzi. Substancje zawarte w gotu koli wspierają funkcjonowanie układu krwionośnego, a także przeciwdziałają rozwojowi niektórych chorób sercowo-naczyniowych, co jest szczególnie cenne w kontekście globalnego problemu chorób cywilizacyjnych związanych z siedzącym trybem życia i brakiem aktywności fizycznej.

Środek przy starzeniu się

Podobno już starożytni Hindusi zauważyli, że stare słonie przepadają za liśćmi gotu koli. Stąd tamtejsi starcy również zaczęli spożywać tę roślinę, aby czerpać korzyści z jej odmładzających właściwości.

Wszystkie wspomniane wcześniej właściwości gotu koli przekładają się na jej wpływ zdrowotny u osób starszych. W zaawansowanym wieku wiele naturalnych funkcji organizmu jest osłabionych lub spowolnionych. Wąkrotka wspiera sprawność układu odpornościowego oraz układu nerwowego. Testy laboratoryjne wykazały ponadto, że niektóre substancje zawarte w roślinie mogą hamować obumieranie komórek nerwowych w modelach choroby Alzheimera.

Dzięki tym czynnikom osoby w podeszłym wieku mogą zachować dobrą kondycję organizmu oraz sprawność intelektualną.

Podobne korzyści dotyczą również młodszych osób – związki bioaktywne obecne w gotu koli wspomagają spowalnianie procesów starzenia się, dlatego każdy, kto chce długo cieszyć się dobrą kondycją ciała i umysłu, może skorzystać z dobrodziejstw tego adaptogenu.

Dla kogo gotu kola?

Gotu kola wywiera wszechstronny wpływ na organizm, dlatego bywa stosowana w przypadku różnych dolegliwości oraz jako środek wspierający odporność i ogólną kondycję. Jej użycie jest szczególnie wskazane dla:

• osób, które podejmują na co dzień duży wysiłek umysłowy,
• osób w podeszłym wieku,
• osób z problemami skórnymi,
• osób doświadczających napięcia psychicznego, wahań nastroju lub obniżonego nastroju,
• osób podejmujących na co dzień duży wysiłek fizyczny.

Gotu kola – czy ma skutki uboczne, jakie są przeciwwskazania do stosowania?

Jak w przypadku każdej substancji, przeciwwskazaniem do stosowania gotu koli może być indywidualna reakcja na jej składniki aktywne. Osoby przyjmujące leki powinny skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem stosowania.

Prawidłowo stosowana gotu kola, podobnie jak inne adaptogeny, nie wywołuje skutków ubocznych. Należy jednak pamiętać o przestrzeganiu rekomendowanej porcji dziennej i wskazówek producenta.